Zielone dachy. Krótki przewodnik dla początkujących.

zielone dachy

Zielone dachy są coraz bardziej popularne. Zieleń w tej technologii to już niemal norma na nowych osiedlach i budynkach użyteczności publicznej. Co więcej, coraz częściej sięgamy po to rozwiązanie w naszych domach i ogrodach! Sprawdź – może jest to rozwiązanie dla Ciebie?

Czym są zielone dachy?

Pojęcie zielonego dachu jest dość złożone i szerokie a jego historia sięga … Starożytności! W dużym uproszeniu zielony dach to dach (choć bardziej adekwatne jest sformułowanie: strop) obsadzony trwale roślinnością (lub dostosowany do tego) dzięki specjalnej, warstwowej konstrukcji.
Zielone dachy dzielimy na dwa podstawowe rodzaje: intensywneekstensywne. U podstawy tego podziału leży rodzaj konstrukcji i grubość warstwy podłoża (substratu) a co za tym idzie skład gatunkowy obsadzeń oraz dopuszczona forma użytkowania.

zielony dach
Arkady Kubickiego. XIX wieczny zielony dach w Warszawie (fotografia Konrada Brandla z 1899 r. wł. Muzeum Historyczne m.st. Warszawy)

Dachy intensywne to po prostu klasyczne ogrody na dachach, których podstawową cechą jest dostosowanie do czynnego użytkowania przez ludzi. Wymagają pełnej infrastruktury technicznej i dostosowania konstrukcji nośnej. Ich uprawa nie różni się w praktyce od uprawy tradycyjnego ogrodu. Na dachach intensywnych można sadzić, po odpowiednim dostosowaniu, wszystkie rodzaje roślin od drzew po byliny.
Dachy ekstensywne to powierzchnie, w założeniu, wyłączone z użytkowania przez ludzi. Ich głównym celem jest osiąganie tzw. korzyści ekologicznych. Dachy ekstensywne to konstrukcje lekkie i proste a także stosunkowo łatwe w wykonaniu i utrzymaniu. Sadzimy na nich niskie byliny odporne na suszę, gdyż dachy ekstensywne często nie są wyposażone w systemy nawadniające.

Bardzo często ogrody na dachach łączą cechy ekstensywne i intensywne stanowiąc kompilację obu tych rozwiązań. Czasem też spotykamy się z pojęciem dachy semi ekstensywne co oznacza formę przejściową miedzy dachem typowo ekstensywnym a intensywnym. Chodzi tu, w dużym uproszczeniu, o miąższość (grubość) warstwy substratu a co za tym idzie skład gatunkowy obsadzeń roślinnych.

ogród na dachu
Jeden z najbardziej znanych zielonych dachów Polsce – ogród na dachu Centrum Nauki Kopernik w Warszawie.
zielone dachy
Zielony “dach” na płycie garażowej na nowoczesnym osiedlu wielorodzinnym.

Tradycyjne pojęcie zielonego dachu jest umowne i znacznie szersze niż wskazuje na to nazwa kierująca nas myślami do tradycyjnego dachu na budynku. Najczęściej tzw. „zielone dachy” powstają na płytach garażowych, nad parkingami podziemnymi. Duża cześć terenów zieleni na nowoczesnych osiedlach mieszkalnych ma charakter zielonych dachów.

 Konstrukcja zielonego dachu.

Zielony dach zazwyczaj zbudowany jest z kilku warstw. Idąc od góry mamy:

  • Substrat – zawsze należy stosować mieszankę dedykowaną na zielone dachy gdyż dzięki  temu ograniczamy ciężar tej warstwy, co jest niezwykle ważne w przypadku zielonych dachów. W przypadku dachów ekstensywnych grubość substratu waha się między kilka a kilkanaście cm. Przy dachach intensywnych jest powyżej tych wartości i może sięgać nawet kilkaset centymetrów w przypadku miejsc dedykowanych pod drzewa.
  • Warstwa filtrująca – zabezpiecza drenaż przed zanieczyszczeniem, zapchaniem i zależnie od rodzaju dachu, technologii, producenta systemu może mieć różną formę.
  • Warstwa drenująca – gromadzi wodę dla roślin oraz odprowadza jej nadmiar, najczęściej jest to drenaż  kubełkowy lub tzw. drenaż sypki.
  • Warstwa ochronna – jej głównym zadaniem jest ochrona bardzo ważnej warstwy hydroizolacyjnej przed uszkodzeniami mechanicznymi.
  • Hydroizolacja – chroni dach przed przeciekaniem wody; to bardzo ważna warstwa, warto aby miała właściwości przeciwkorzenne, co uniemożliwi ew. przerastającym korzeniom przebicie i uszkodzenia mechaniczne. Jako hydroizolacja może być wykorzystana papa, membrana EPDM, czy nawet folia PCV. Najlepiej wykorzystać dedykowane hydroizolacje na zielone dachy.
  • Termoizolacja – stanowi ochronę przed stratami ciepła; na budynkach sezonowych nie jest wymagana, ale już na całorocznych typu garaż czy budynek mieszkalny należy zadbać o tę warstwę. Termoizolacja jest układana zazwyczaj bezpośrednio na stropie.

rośliny na zielone dachy

Wady i zalety zielonych dachów.

Coraz częściej zielone dachy (zwłaszcza ekstensywne) wprowadza się nie z powodów estetycznych czy ekologicznych ale ekonomicznych! Zielone dachy sprzyjają termoregulacji – przeciwdziałają nadmiernemu nagrzewaniu lub utratom ciepła. Przekłada się to na oszczędności nakładów energii, a co za tym idzie obniżenie kosztów eksploatacji budynków. Zielone dachy doskonale poprawiają izolację akustyczną. Istotną zaletą, tym razem bardziej ekologiczną, jest fakt, że zielone dachy zatrzymują wodę opadową, opóźniając jej spływ do kanalizacji (średnio zielony dach zatrzymuje około 50% wody opadowej, która jest wtórnie odparowywana do atmosfery). Pozwala to podnieść poziom wilgotności i poprawić tzw. warunki sanitarne. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza w terenach miejskich i pozwala minimalizować niekorzystne efekty tzw. miejskich wysp ciepła. 

Jeśli chodzi o minusy zielonych dachów to na pewno, z naszego rodzimego punku widzenia, może być to stosunkowo wysoka cena wykonania. Wynika ona z konieczności zastosowania złożonych systemów warstwowych oraz specjalnego, lekkiego substratu, który jest drogi. Czasem źle wykonana izolacja zielonego dachu może skutkować przeciekaniem. Ważne jest także dostosowanie się do nośności stropu. Błędy w tym zakresie mogą skutkować katastrofą budowlaną zwłaszcza przy ciężkich dachach intensywnych.

Dobrze wykonany zielony dach nie powinien sprawiać problemów i w praktyce przekładać wyłącznie na szereg korzyści.

Samodzielne wykonanie zielonego dachu.

W zasadzie każdy z nas może pokusić się o wykonanie własnego lekkiego dachu ekstensywnego, zwłaszcza jeśli w grę wchodzi mała powierzchnia. W sieci znajdziesz różne „przepisy” na konstrukcję takiego dachu. Generalną zasadą jest zapewnienie warstwy substratu, odprowadzenia wody i drenażu oraz hydroizolacji. Polecam skorzystanie z gotowych rozwiązań. Część firm oferuje zestawy do samodzielnego montażu wraz z instrukcją (przykład: KLIK TU).

zielone dachy
Zielony daszek na karmniku dla ptaków (ogród pokazowy Szkółka Daglezja Ryki).
zielone dachy
Zielony dach ekstensywny (ogród pokazowy Szkółka Szmit)

Jeśli szerzej zainteresował Cię ten temat lub jesteś zawodowcem i zainspirowałam Cię do poszerzeniem Twojej wiedzy odsyłam Cię na stronę Polskiego Stowarzyszenia „Dachy Zielone” (PSDZ) gdzie znajdziesz świetne, bardzo merytoryczne, darmowe opracowania w tematyce zielonych dachów do pobrania. KLIK TU.

 

Wczytaj więcej powiązanych artykułów
Wczytaj więcej Ogrodnictwo miejskie

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Sprawdź też

High Line. Ikona współczesnej architektury krajobrazu.

High Line to ikona współczesnej architektury krajobrazu. Jak w soczewce skupia n…