Teoria krajobrazu. Co to jest krajobraz?

krajobraz

Termin `krajobraz` pojawi艂 si臋 w j臋zyku polskim dopiero w w XIX wieku. Obecnie jest u偶ywany w wielu dziedzinach od literatury poprzez geografi臋, biologi臋, architektur臋, a偶 po geochemi臋. Znajomo艣膰 i zrozumienie poj臋cia „krajobraz” i jego idei, tak w teorii jak i praktyce, jest jedn膮 z podstaw uprawiania zawodu architekta krajobrazu i mierzenia si臋 z projektowaniem, aran偶acj膮 przestrzeni.

 

Narodziny terminu 鈥瀔rajobraz鈥.

W j臋zyku polskim do pocz膮tku XIX wieku u偶ywano niemieckiego poj臋cia 鈥landszaft鈥 dla okre艣lenia okolicy, widoku, otoczenia. Dopiero Joachim Lelewel na pocz膮tku XIX stulecia zastosowa艂 po raz pierwszy w dziejach j臋zyka polskiego sformu艂owanie 鈥瀔rajobraz鈥. Nie u偶y艂 go jednoznacznie z obowi膮zuj膮cym w贸wczas wyra偶eniem 鈥landszaft鈥, a jedynie w celu okre艣lenia kolejnych 鈥historycznych obraz贸w kraju鈥.[1] Dopiero w p贸藕niejszym czasie poj臋cie 鈥瀔rajobraz鈥 nabra艂o obecnie przypisywanego mu znaczenia.

Na przestrzeni ubieg艂ego stulecia sformu艂owano szereg nie jednobrzmi膮cych definicji okre艣laj膮cych krajobraz. Poniewa偶 ka偶dy z autor贸w rozwa偶a艂 i bra艂 pod uwag臋 r贸偶norodne czynniki i aspekty otoczenia, a tak偶e w r贸偶ny spos贸b pojmowa艂 istniej膮ce mi臋dzy nimi zale偶no艣ci, obserwujemy obecnie wiele funkcjonuj膮cych obok siebie definicji w mniej lub bardziej precyzyjny spos贸b okre艣laj膮cych 鈥瀔rajobraz鈥. Definiowanie tego poj臋cia zale偶y r贸wnie偶 od dziedziny wiedzy, dyscypliny naukowej w zakresie kt贸rej poj臋cie jest u偶ywane i na potrzeby kt贸rej definiowane.

Dopiero zestawienie wybranych punkt贸w widzenia i wynikaj膮cych z nich definicji pozwala na pe艂ne zrozumienie i ukazanie ca艂kowitej tre艣ci tego z艂o偶onego poj臋cia.

 

Definicja poj臋cia krajobraz.

鈥濼ermin krajobraz funkcjonuje w r贸偶nych dyscyplinach naukowych. Najcz臋艣ciej pos艂uguj膮 si臋 nim geografowie i biolodzy, ale obecny jest tak偶e np. w architekturze i geochemii. R贸wnocze艣nie s艂owa krajobraz u偶ywa si臋 w j臋zyku potocznym na oznaczenie widoku (krajobraz wiejski i przemys艂owy, zimowy i letni, brzydki i 艂adny).鈥[2]

  • 鈥濻艂ownik encyklopedyczny le艣nictwa, drzewnictwa, ochrony 艣rodowiska, 艂owiectwa鈥 dziedzin pokrewnych okre艣la krajobraz jako: 鈥瀎izjonomi臋 cz臋艣ci powierzchni ziemi鈥 聽lub jako 鈥 jeden z wy偶szych ponad ekosystemalnych uk艂ad贸w ekologiczno 鈥 przestrzennych: jednostk臋 o charakterze strukturalno 鈥 funkcjonalnym i dynamicznych uk艂ad贸w ekologiczno 鈥 przestrzennych obejmuj膮c膮 mniejsze lub wi臋ksze wycinki biosfery i sk艂adaj膮c膮 si臋 z kilku (wielu) ekosystem贸w powi膮zanych okre艣lonymi stosunkami biocenotycznymi i biotopowymi; tworz膮 go: rze藕ba powierzchni, stosunki wodne, glebowe, typ klimatu, ro艣liny zwierz臋ta a tak偶e efekty dzia艂alno艣ci ludzkiej鈥[3]
  • Wg Wodziczki, krajobraz 鈥obejmuje jednostk臋 geobiologiczn膮, kt贸rej wszystkie sk艂adniki biocenozy i biotopu s膮 ze sob膮 powi膮zane w臋z艂ami wzajemnej聽 zale偶no艣ci i oddzia艂ywania鈥 [4]
  • Zgodnie z zapisem Europejskiej Konwencji Krajobrazowej podpisanej we Florencji w 2000 roku przez pa艅stwa cz艂onkowskie Unii Europejskiej 鈥krajobraz oznacza obszar, postrzegany przez mieszka艅c贸w, kt贸rego charakter jest wynikiem dzia艂a艅 i interakcji czynnik贸w naturalnych lub ludzkich[5]
  • Pokorski i Siwiec definiuj膮 krajobraz jako 鈥瀋a艂o艣膰 艣rodowiska geograficznego (rze藕ba terenu, gleba, klimat, szata ro艣linna), w kt贸rym 偶yje i dzia艂a cz艂owiek, taktowany jako 偶ywy organizm 艣rodowiska鈥[6]
  • 呕arska rozumie poj臋cie krajobrazu jako 鈥瀞yntez臋 艣rodowiska przyrodniczego, kulturowego i wizualnego鈥.[7]
  • Rylke, jeden z czo艂owych, wsp贸艂czesnych znawc贸w architektury krajobrazu, postrzega krajobraz na p艂aszczy藕nie sztuki, a raczej t艂a do jej uprawiania definiuj膮c go jako 鈥nasze otoczenie, kt贸rego forma nie jest zdefiniowana kompozycyjnie i zamkni臋ta jako forma artystyczna鈥[8] Definicj臋 swoj膮 uzupe艂nia maksym膮聽 鈥dusza krajobrazu drzemie w cz艂owieku, kt贸ry na niego spogl膮da鈥[9].

Powy偶sze zestawianie ukazuje jak zr贸偶nicowane, wieloznaczne i wielow膮tkowe jest podej艣cie do rozumienia, definiowania poj臋cia krajobraz. My艣l膮c o krajobrazie, mierz膮c si臋 z jego kreowaniem powinni艣my zawsze bra膰 pod uwag臋 szeroki aspekt, wymiar definicji tego poj臋cia. Koniecznym jest 艣wiadomo艣膰 wzajemnych silnych zale偶no艣ci cz艂owiek 鈥 krajobraz, wp艂ywu otoczenia na 偶ycie ludzkie w skutek nierozerwalnych wzajemnych powi膮za艅 na wielu p艂aszczyznach od czysto fizycznych zale偶no艣ci po warstw臋 duchow膮 i kulturow膮.

Osobi艣cie r贸wnie偶 mam swoj膮 w艂asn膮, definicj臋 poj臋cia krajobraz, kt贸ry okre艣lam jako: 鈥瀌ynamiczne i zmienne w czasie otoczenie cz艂owieka, maj膮ce bezpo艣redni wp艂yw na jego 偶ycie, determinuj膮ce jego jako艣膰 oraz bezpo艣rednio oddzia艂ywuj膮ce na jego stan fizyczny, umys艂owy i duchowy鈥.

 


[1] Jan Szyszko, Jan Rylke, Piotr Je偶owski. Ocena i wycena zasob贸w przyrodniczych. Warszawa. 2002. Wydawnictwo SGGW. str. 163
[2] Andrzej Rychling, Jerzy Solon. Ekologia krajobrazu. Warszawa. 1996. Wydawnictwo Naukowe PWN. str. 11
[3] Edward Wi臋cko. S艂ownik encyklopedyczny le艣nictwa, drzewnictwa, ochrony 艣rodowiska, 艂owiectwa dziedzin pokrewnych. Warszawa.1996. Wydawnictwo SGGW. str. 212
[4] Jerzy Wi艣niewski, Dariusz Gwiazdowicz. Ochrona przyrody. Pozna艅. 2004. Wydawnictwo Akademii Rolniczej.str. 185
[5] http://www.coe.org.pl/re_konw/ETS_176.pdf
[6] Janusz Pokorski, Andrzej Siwiec. Kszta艂towanie teren贸w zieleni. Warszawa. 1985. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne. str. 341
[7] Barbara 呕arska. Ochrona krajobrazu.Warszawa.2005. Wydawnictwo聽 SGGW. str. 9
[8] http://www.sztukakrajobrazu.pl/artykul.htm
[9] http://www.sztukakrajobrazu.pl/sztuka_ogrodu.htm

 


 

Podoba Ci si臋 ten wpis? Polub, udost臋pnij wpis, podaj dalej 馃檪

 

Wczytaj wi臋cej powi膮zanych artyku艂贸w
Wczytaj wi臋cej Ogr贸d przydomowy

3 komentarze

  1. Ancohuma

    25 stycznia 2016 przy 22:43

    Podoba mi si臋 ten wpis. Fajnie, 偶e kto艣 cytuje Doktora Szyszko, obecnego ministra 艣rodowiska. Pozdrawiam.

    Odpowiedz

    • Ania Stachurska

      25 stycznia 2016 przy 23:37

      Dzi臋ki 馃檪 Mia艂am okazj臋 mie膰 z nim zaj臋cia. Ps. Jan Szyszko ma tytu艂 profesora 馃檪

      Odpowiedz

  2. […] Krajobraz to nie tylko pi臋kne g贸ry, czy bezkres morza. Krajobraz to tak偶e nasze najbli偶sze otoczenie pozostaj膮ce z nami w ci膮g艂ej interakcji: ulica, skwer, pole za p艂otem, nasz w艂asny ogr贸d鈥 Interakcja z otoczeniem jest wielowymiarowa: od aspekt贸w czysto praktycznych, funkcjonalnych po wymiar estetyczny, duchowy. Jako艣膰 krajobrazu, naszego otoczenia wp艂ywa na jako艣膰 naszego 偶ycia. Bardzo istotnym jest wi臋c to, jak ten krajobraz kszta艂tujemy, jak aran偶ujemy nasz膮 przestrze艅, jak膮 jako艣ci膮 si臋 otaczamy, jakie bod藕ce sobie fundujemy. […]

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt贸rych wype艂nienie jest wymagane, s膮 oznaczone symbolem *

Sprawd藕 te偶

Programy do projektowania ogrod贸w dla amator贸w i profesjonalist贸w. Przegl膮d.

Programy do projektowania ogrod贸w s膮 przeznaczone zar贸wno dla amator贸w jak i zawodowc贸w. S…