Krasnale ogrodowe. Historia i rola w kompozycji ogrodowej.

krasnale ogrodowe

Czy zastanawiali艣cie si臋 kiedy艣 sk膮d w og贸le wzi臋艂y si臋 krasnale ogrodowe? Moda na ozdabianie ogrod贸w r贸偶norakimi figurkami, ustawianie scenek i kompozycji z ich udzia艂em? Czy krasnale to tylko kicz i ogrodowe dno? Czy mo偶e jest jaki艣 spos贸b aby zgrabnie ogra膰 ten temat w ogrodzie?

Prakrasnale.

Niemal od zarania dziej贸w sztuki ogrodowej do kompozycji ogrod贸w wprowadzano r贸偶norakie elementy architektoniczne i rze藕biarskie. W du偶ej mierze pe艂ni艂y one wy艂膮cznie rol臋 ozdobna, dekoracyjn膮, wzbogaca艂y kompozycj臋. I tu ju偶 zaczyna si臋 historia praojc贸w dzisiejszych krasnali, kt贸re jakby nie patrzy艂 pe艂ni膮, w za艂o偶eniu os贸b wprowadzaj膮cych je do ogrodu, rol臋 dekoracyjn膮, wzbogacaj膮 kompozycj臋!

Nurt sentymentalny, czyli osiemnastowieczna ekspolozja ogrodowego kiczu.

Ja upatruj臋 faktycznego pocz膮tku trendu krasnalowego gdzie艣 w XVIII wieku na etapie rozwoju nurtu ogrod贸w sentymentalnych. Moje przypuszczenia potwierdza Wikipedia, gdzie przeczytacie bardzo obszern膮 histori臋 krasnala ogrodowego. Krasnale to niemiecka interpretacja panuj膮cego w贸wczas nurtu zdobienia ogrod贸w i park贸w figurami ludzi i zwierz膮t. Dzi艣 trend ten rozr贸s艂 si臋 i poszerzy艂 o szereg innych motyw贸w i temat贸w. Wszystko jednak zacz臋艂o si臋 jeszcze inaczej. Przyjrzyjmy sie wi臋c ca艂ej sprawie od pocz膮tku.

krasnale ogrodowe
Osiemnastowieczne wzory krasnali ogrodowych za Wikipedia (domena publiczna).

Przypomnijcie sobie m贸j wpis o Trianon, `sztucznej` wiosce Marii Antoniny. Tak, tak malowane krowy i owieczki na b艂臋kitnych wst膮偶eczkach. To pierwszy zwiastun zwrotu ku rozbudowanej fabule i scenerii ogrod贸w. Z ca艂ym szacunkiem dla francuskiej kr贸lowej, dzi艣 okre艣limy to jako kicz na ca艂ego! C贸偶鈥akie by艂o rokoko i pocz膮tki tzw. nurtu ogrod贸w krajobrazowych. A teraz pochylmy si臋 nad opisem jednego z naszych rodzimych, sztandarowych ogrod贸w. Tak Pu艂awy ko艅ca XVIII wieku opisuje Longin Majdecki*:
`(鈥) domki mieszkalne dla ksi臋偶nej i os贸b zaprzyja藕nionych, altany, (鈥), go艂臋bniki, domek rybacki, ptaszarnia, meczet turecki, oran偶eria, mleczarnia, stajenka, br贸g siana, wiatrak, d膮b z pokoikiem i inne.`
D膮b z pokoikiem, meczet, stajenka 鈥 aaa, czujecie ten klimat? I to wszystko na terenie jednego ogrodu. Fakt, du偶ego parku, ale jednak zamkni臋tego na pewnej ograniczonej powierzchni kt贸r膮 mo偶na pokona膰 kilkunastominutowym spacerem. Taka by艂a moda tamtych lat, to by艂o wtedy trendy, cho膰 dzi艣 brzmi jak jaka艣 kiczowata wyliczanka.
We藕my sobie jeszcze inny obiekt tamtej epoki, a mianowicie warszawski Mokot贸w: wie偶a z go艂臋bnikiem i pawilonem maureta艅skim, groty, sztuczne ruiny, chaty, altany chi艅skie, sza艂as indyjski, eksedra koryncka, ptaszarnia, pasieka, kaskady, mostki, sarkofag鈥 i tak dalej, i tak dalej.
Brzmi jakby ogrodnik czego艣 si臋 nawdycha艂. Ale nic z tych rzeczy, to po prostu za艂o偶enia trendu tzw. ogrod贸w sentymentalnych, stanowi膮cych jeden z nurt贸w szerokiego poj臋cia ogrody krajobrazowe.

Sztafa偶 i sceneria ogrodowa, czyli o krasnalach j臋zykiem nauki.

To w艂a艣nie na etapie kszta艂towania si臋 nurtu ogrod贸w sentymentalnych wykrystalizowa艂o si臋 poj臋cie* sztafa偶u i scenerii ogrodowej.

Sztafa偶 – ludzie (krasnale?) i zwierz臋ta lub niewielkie sceny rodzajowe, wprowadzane do kompozycji krajobrazowej celem jej upi臋kszenia i o偶ywienia; rozpowszechniony w ogrodach krajobrazowych XVIII i XIX wieku.

Sceneria 鈥 zesp贸艂 form architektonicznych, rze藕biarskich, ro艣linnych, terenowych i wodnych w okre艣lonym uk艂adzie dla wywo艂ania okre艣lonych nastroj贸w i wra偶e艅 u widza, stosowana na szerok膮 skal臋 w ogrodach krajobrazowych XVIII i XIX wieku.

Do dzi艣 poj臋cie sztafa偶u jest u偶ywane w wielu dziedzinach sztuki, cho膰by w fotografii. Sztafa偶 bowiem, jako poj臋cie, nie ma w za艂o偶eniu wyd藕wi臋ku negatywnego, kojarzonego z kiczem, bezgu艣ciem. Wszystko zale偶y od sposobu w jaki wprowadzamy sztafa偶 do kompozycji, tak偶e tej, ogrodowej.

A co ja my艣l臋 o krasnalach?

Wiem, 偶e wielu z Was jest ciekawych mojej opinii co do ogrodowych krasnali. 呕eby odpowiedzie膰 Wam szczerze co my艣l臋 o krasnalach w ogrodzie musia艂am najpierw przywo艂a膰 szersze poj臋cie sztafa偶u. Bo krasnale ogrodowe pod to poj臋cie absolutnie podchodz膮 i ja w艂a艣nie tak je postrzegam. Krasnale, bocianki, wiatraczki, 偶abki, amorki i wszelkie inne figurki i figuraski. To ogrodowy sztafa偶 w dzisiejszej ods艂onie. I powiem tak: absolutnie nie jestem przeciwna sztafa偶owi stosowanemu w wysmakowany, przemy艣lany i uzasadniony spos贸b. To, jak widzicie, jest pewien trend obecny w ogrodach od stuleci. Estetyka i potrzeba kt贸ra ma swoj膮 histori臋.
Wracaj膮c jednak do dzisiejszego sztafa偶u i krasnali, jak zawsze mo偶na zrobi膰 to samo dobrze i 藕le. Tak samo jest ze sztafa偶em. Mo偶na u偶ywa膰 go umiej臋tnie, a mo偶na ca艂kowicie si臋 w tym pogubi膰.

krasnale ogrodowe
Takie krasnale ogrodowe mog膮 stanowi膰 ozdob臋 i atrakcj臋 aran偶acji zw艂aszcza nowoczesnego ogrodu. Takim krasnalom m贸wi臋 TAK. 藕r贸d艂a : 1. www.homeform.de 2. www.wohnidee.wunderweib.de 3.www.das-tropenhaus.de 4.www.etsy.com/listing/88017157/handmade-modern-vintage-gnome-large 5. www.etsy.com/listing/88017157/handmade-modern-vintage-gnome-large 6. www.apartmenttherapy.com 7. www.atwestend.com/

Osobi艣cie uwa偶am, 偶e u偶ywanie sztafa偶u (bo w tym kontek艣cie my艣l臋 o krasnalach i tym podobnych), je艣li ju偶 w og贸le, powinno by膰 oszcz臋dne, za艣 elementy dekoracyjne powinna cechowa膰 wysoka jako艣膰 wykonania i dba艂o艣膰 o szczeg贸艂. Mo偶na dobra膰 bardzo fajne dekoracje (nawet krasnale) nie koniecznie w ordynarnym, odpustowym stylu spod niemieckiej granicy (patrz ilustracja powy偶ej). Nie m贸wi臋 nie wszystkim krasnalom jak leci. Sama, z w艂asnej inicjatywy, nie postawi臋 krasnala w ogrodzie, ale je艣li moja c贸rka zapragnie tak膮 figurk臋 lub poprosi o ni膮 m贸j klient, podaj膮c sensowne argumenty, nie powiem nie. Postaram si臋 znale藕膰 rozwi膮zanie akceptowalne z punktu widzenia estetyki kompozycji. Nie ma sytuacji bez wyj艣cia, nie ma ogrodowych 偶ycze艅, kt贸rych nie mo偶na spe艂ni膰. Przyznam szczerze, 偶e nawet lubi臋 takie `beznadziejne`, z pozoru, wyzwania, a szukanie optymalnego wyj艣cia, klucza do rozegrania `sytuacji`, daje mi wiele satysfakcji i 鈥 zabawy. Mo偶e dlatego jedn膮 z moich ulubionych gier s膮 鈥 szachy 馃檪

Swoje krytykujecie, cudzego nie znacie!

Polska w wielu ogrodach krasnalami i wszelakim gipsowym sztafa偶em stoi. Nie oszukujmy si臋 鈥 zazwyczaj wygl膮da toto okropnie. Dobre przyk艂ady i fajne rozwi膮zania w trendzie krasnalowym tak偶e istniej膮 co prezentowa艂am powy偶ej. Niemniej jednak dominuje tandeta i kompletny brak wyczucia. Ale je艣li my艣licie, 偶e to tylko polski i niemiecki problem jeste艣cie w b艂臋dzie! Prosz臋 bardzo 鈥 poni偶ej kilka przecudnych kadr贸w z ojczyzny Micha艂a Anio艂a.

krasnale ogrodowe

krasnale ogrodowe

krasnale ogrodowe

 

*Majdecki L.; Historia Ogrod贸w. PWN; Warszawa 1981.

Podoba Ci si臋 ten wpis? Polub, udost臋pnij wpis, podaj dalej 馃檪

 

Jestem architektem krajobrazu, specjalizuj臋 si臋 w ogrodach przydomowych oraz ogrodnictwie miejskim. Jednocze艣nie organizuj臋 warsztaty ogrodnicze i zajmuj臋 eko-edukacj膮. Od dw贸ch prowadz臋 bloga Fajne Ogrody.

Wczytaj wi臋cej powi膮zanych artyku艂贸w
Wczytaj wi臋cej Ogr贸d przydomowy

2 komentarze

  1. Ogrodnik

    16 sierpnia 2015 przy 13:20

    Osobi艣cie nie za bardzo mi si臋 podobaj膮 jako element dekoracyjny ogrodu :/ Wol臋 zamiast tego wstawi膰 jak膮艣 艂adn膮 hu艣tawk臋, le偶ak ogrodowy albo postawi膰 altank臋 drewnian膮 馃檪

    Odpowiedz

  2. s艂owianka

    27 sierpnia 2015 przy 01:33

    Zdecydowanie przygarn臋艂abym do ogrodu kopi臋 jednego z wroc艂awskich krasnali

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt贸rych wype艂nienie jest wymagane, s膮 oznaczone symbolem *

Sprawd藕 te偶

Terapia 艣wiat艂em, kt贸ra pomo偶e ochroni膰 pszczo艂y.

Terapia 艣wiat艂em mo偶e pom贸c ochroni膰 pszczo艂y przed zab贸jczym dzia艂aniem聽 pestycyd贸w! Lecz…