Przydomowy ogr贸d zmys艂贸w dla dzieci.

ogr贸d zmys艂贸w

Tw贸j ogr贸d przydomowy mo偶e w prosty spos贸b sta膰 si臋 rewelacyjnym miejscem dla rozwoju fizycznego i intelektualnego twojego dziecka. Krain膮 przygody i magii tu偶 za progiem domu. Wystarczy, 偶e sw贸j聽ogr贸d przydomowy przekszta艂cisz w聽ogr贸d zmys艂贸w dla dzieci kieruj膮c si臋 zasadami hortiterapii. Brzmi skomplikowanie? Nic bardziej mylnego! Bo聽wszystko o czym tu przeczytasz zrobisz sam!

 

I. Przydomowy ogr贸d zmys艂贸w dla dzieci – teoria.

Nieco teorii tytu艂em wst臋pu aby艣 potem wiedzia艂 po co to robi膰 i z czego to wszystko wynika.聽Ale jak bardzo nudz膮 cie takie wst臋py, w drodze wyj膮tku, mo偶esz przej艣膰 od razu ni偶ej do cz臋艣ci聽II聽Przydomowy ogr贸d zmys艂贸w dla dzieci – praktyka.

 

Zmie艅 podej艣cie.

Na pocz膮tku chcia艂abym nam贸wi膰 ci臋 do pewnej zmiany podej艣cia do miejsca zabaw dla dzieci w ogrodzie. Zazwyczaj ograniczamy si臋 do my艣lenia o takim miejscu w kategoriach wydzielonej, mniej lub bardziej, przestrzeni gdzie ustawiamy obok siebie popularne zabawki tj. domek, zje偶d偶alnia hu艣tawka, piaskownica. Tak troch臋 to chowamy, usuwamy na bok przynajmniej funkcjonalnie. Nie jest to, sam w sobie, z艂y pomys艂. Ale nie jest jedyny i z punktu widzenia twoich dzieci nie optymalny. Bo przecie偶 dzieciaki w ogrodzie s膮 i tak wsz臋dzie, w praktyce korzystaj膮 z ca艂ej jego powierzchni, a co ciekawe z zabawek stosunkowo rzadko, zw艂aszcza te starsze.

Dlatego tu warto wyj艣膰 im naprzeciw tworz膮c cz臋sto bardzo prostymi, tanimi, 艣rodkami program atrakcji i funkcjonalno艣ci, kt贸ry z jednej strony uatrakcyjni dzieciakom pobyt na 艣wie偶ym powietrzu, ale co wa偶niejsze, pozwoli stymulowa膰 ich rozw贸j fizyczny, intelektualny, pozwoli budowa膰 wra偶liwo艣膰 i ciekawo艣膰 艣wiata, pobudzi kreatywno艣膰 i samodzielno艣膰, zaanga偶uje zmys艂y.Innymi s艂owy absolutnie wyjdzie im na zdrowie psychiczne i fizyczne, a nie do艣膰 tego b臋dzie stymulowa膰 rozw贸j intelektualny!

Innymi s艂owy namawiam cie do aran偶acji ogrodu jako jednego, wielkiego placu zabaw, na kt贸rym co krok mo偶na co艣 odkrywa膰, zdobywa膰, z czym si臋 mierzy膰, w co艣 bawi膰.

`Dzieci nie potrzebuj膮 do zabawy du偶ej liczby skomplikowanych urz膮dze艅 i sprz臋t贸w, ale tak naprawd臋 potrzebuj膮 mo偶liwo艣ci zabawy.`[1]

Nie znaczy to, 偶e masz porozstawia膰 hu艣tawki i piaskownice po ca艂ym terenie. NIc z tych rzeczy. Jak chcesz mo偶esz trzyma膰 je nadal zgrupowane w jednym miejscu. Chodzi o to aby opr贸cz tego wyznaczonego miejsca stworzy膰 dzieciakom atrakcje w innych miejscach ogrodu w ramach jego聽`normalnego` zagospodarowania. Czyli 偶eby np. w zwyk艂膮 艣cie偶k臋 cho膰by z kostki wbudowa膰 fragment z r贸偶nych materia艂贸w, o r贸偶nych fakturach, albo warzywnik i zielnik urz膮dzi膰 tak by dzieci mia艂y wygodny dost臋p do grz膮dek gdzie b臋d膮 mog艂y podjada膰 `prosto z krzaka`. Wi臋cej patent贸w znajdziesz poni偶ej w II cz臋艣ci praktycznej.

Kontakt z natur膮 jest bezcenny.

`Bezpo艣redni kontakt dziecka z szeroko rozumianym 艣wiatem przyrody ma znaczenie w jego rozwoju psychofizycznym i kszta艂towaniu osobowo艣ci. M艂ody cz艂owiek najwi臋cej poznaje i uczy si臋 poprzez zabaw臋. (鈥) Naturalne otoczenie wytwarza pozytywne fizjologiczne i psychologiczne reakcje, zmniejsza stres i wywo艂uje og贸lne uczucie spokoju i zadowolenia. (鈥) Naturalny plac zabaw to miejsce przeznaczone do zabawy, w kt贸rym wykorzystuje si臋 lokaln膮 ro艣linno艣膰, (鈥) ukszta艂towanie terenu, organiczne materia艂y`聽聽[1]

Kluczem jest hortiterapia.

Wspania艂膮 dziedzin膮 nauki, kt贸rej za艂o偶enia nale偶y absolutnie wykorzystywa膰 przy realizacjach idei naturalnych plac贸w zabaw, jest hortiterapia. Ja interesuj臋 si臋 t膮 dziedzin膮 od d艂u偶szego czasu i coraz cz臋艣ciej wykorzystuje w moich projektach.

Hortiterapia (艂ac. hortus 鈥 ogr贸d) polega na wykorzystaniu ogrodu i ro艣lin do terapii. Mo偶na j膮 podzieli膰 na biern膮 (tj. spacerowanie po ogrodzie, aktywno艣膰 fizyczna, doznania zmys艂owe i estetyczne) oraz czynn膮 (np. praca przy uprawie i piel臋gnacji ro艣lin 鈥 sianie, sadzenie, zbieranie owoc贸w). Celem terapii jest ograniczenie stresu poprzez przebywanie w艣r贸d zieleni oraz zadowolenie pacjent贸w z piel臋gnowania ro艣lin. [2]

Zadaniem hortiterapii jest terapia, pobudzanie, stymulowanie i rozw贸j cz艂owieka poprzez doznania zmys艂owe.

Hortiterapia, niegdy艣 wykorzystywana g艂贸wnie w terapii r贸偶norodnych schorze艅 i rehabilitacji, dzi艣 coraz cz臋艣ciej stanowi narz臋dzie i inspiracj臋 do aran偶acji zielonych przestrzeni funkcjonowania cz艂owieka. Szczeg贸ln膮 rol臋 odgrywa w przypadku aran偶acji przestrzeni dla dzieci i m艂odzie偶y, od ogrod贸w przydomowych po ogrody szkolne, na kt贸re moda powraca w ostatnich latach.

 

ogr贸d zmys艂贸w

Przydomowy ogr贸d zmys艂贸w dla dzieci.

Kluczowym za艂o偶eniem hortiterapii jest oddzia艂ywanie na wszystkie, i poprzez wszystkie, zmys艂y na cz艂owieka.

Smak, dotyk, w臋ch, s艂uch, wzrok to kluczowe narz臋dzia horiterapii.聽To tak偶e narz臋dzia, drogowskazy kt贸rymi mo偶esz pos艂u偶y膰 si臋 aran偶uj膮c sw贸j ogr贸d przydomowy pod k膮tem stymulacji rozwoju i aktywno艣ci twoich聽dzieci.

Jak zobaczysz, czytaj膮c dalej, nie chodzi o to aby jako艣 specjalnie kszta艂towa膰 kompozycje, robi膰 jakie艣 konstrukcje, udziwnienia, inwestycje. Chodzi raczej o to by 艣wiadomie wpisa膰 takie聽elementy kompozycji i wyposa偶enia w ogr贸d i dzi臋ki temu otworzy膰 przed dzieciakami lawin臋 nowych mo偶liwo艣ci. Z drugiej strony 艣wiadome pos艂ugiwanie si臋, inspirowanie narz臋dziami hortiterapii pozwala nam na stymulowanie i aran偶owanie aktywno艣ci dzieci, pokazywanie nowych mo偶liwo艣ci, inspirowanie. W czasach gier komputerowych, izolacji od otaczaj膮cego 艣wiata w imi臋 zasad bezpiecze艅stwa, to bardzo wa偶ne, aby艣 znalaz艂 chwil臋 czasu na zach臋cenie, a czasem wr臋cz nauczenie dziecka, korzystania z ogrodu, kontaktu z natur膮 i korzystania z jej dobrodziejstwa!

 

II. Przydomowy ogr贸d zmys艂贸w dla dzieci – praktyka.

Wykorzystaj zmys艂 dotyku.

Wprowad藕 zr贸偶nicowane faktury i materia艂y od g艂adkich po szorstkie i drapi膮ce, od ciep艂ych po zimne, od suchych po mokre itd.
Faktur臋 w ogrodzie mo偶na wprowadza膰 wsz臋dzie od poziomu ziemi, czyli na 艣cie偶kach, przej艣ciach, poprzez 艣ciany, ogrodzenia, donice, pojemniki,, siedziska etc. tak by da膰 u偶ytkownikom mo偶liwo艣膰 odbioru r贸偶nych faktur podczas le偶enia, siedzenia, chodzenia. Oto gar艣膰 praktycznych pomys艂贸w:

  • Wykorzystaj r贸偶ne faktury ro艣lin, bawcie si臋 w nazywanie, wyszukiwanie, sprawdzanie, zestawianie na zasadzie przeciwie艅stw i podobie艅stw. Przyk艂adowe faktury: ow艂osione i mi臋kkie (czy艣ciec we艂nisty) szorstkie i chropowate (s艂oneczniczek szorstki, 偶ylistek szorstki) , twarde (sukulenty np. rojniki), g艂adkie (kora m艂odej brzozy), k艂uj膮ce (miko艂ajek iberyjski, jukka, iglaki tj. 艣wierk, ja艂owiec), puszyste (kwiatostany perukowca podolskiego, miskant贸w)

ogr贸d zmys艂贸w

  • Wykorzystaj wzory i faktury materia艂贸w, mo偶esz zrobi膰 specjaln膮 艣cie偶k臋, czy placyk gdzie zastosujesz r贸偶ne rodzaje materia艂贸w obok siebie. Mo偶e to by膰 na sta艂e lub okazjonalnie na zasadzie dora藕nej instalacji. Najprostsza zabawa polega na tym, 偶e dziecko z zamkni臋tymi lub z zawi膮zanymi oczami mo偶e po takiej 艣cie偶ce chodzi膰 i zgadywa膰 na czym stoi, opisywa膰 cechy pod艂o偶a na zasadzie szorstkie, g艂adkie, ciep艂e, zimne. A oto rodzaje materia艂贸w jakie mo偶esz wykorzysta膰 aran偶uj膮c powierzchnie do chodzenia: zr臋bki, kora, trociny, 偶wir, keramzyt, kamie艅, beton, ceg艂a, drewno, s艂oma
  • Wykorzystaj wod臋 aran偶uj膮c suche i mokre powierzchnie, a tak偶e r贸偶norodne zabawy wodne. ogr贸d zmys艂贸wTo jedna z najlepszych aktywno艣ci ogrodowych dla dzieci w ciep艂e, letnie dni. Niech si臋 zamocz膮 od st贸p do g艂贸w. Wa偶ne te偶 aby mia艂y mo偶liwo艣膰 samodzielnego eksperymentowania np. tworzenia konstrukcji po kt贸rych wlewana woda b臋dzie sp艂ywa膰 na ziemi臋. Mo偶liwo艣ci jest wiele, a dzieci臋ca inwencja nie zna granic. Wystarczy wskaza膰 kierunek i 鈥 pozwoli膰 czasem si臋 pobrudzi膰, zamoczy膰!

Wykorzystaj zmys艂 smaku.

Tu nie ma co zbyt d艂ugo si臋 rozwodzi膰. W ogrodzie przydomowym ( a nawet聽na miejskim balkonie) gdy masz dzieci po prostu powiniene艣 mie膰 cho膰by mikro stref臋 z jadalnymi owocami, warzywami i zio艂ami. Co wi臋cej powiniene艣 wiedzie膰 co w og贸le masz w ogrodzie, czyli kt贸re ro艣liny mo偶na zje艣膰, a kt贸re s膮 truj膮ce. Uwa偶aj, bo truj膮cych jest wiele, z pozoru niewinnych ro艣lin ogrodowych. Natomiast cho膰by trawa truj膮ca nie jest i nic nie stoi na przeszkodzie aby dzieciaki j膮 czasem skubn臋艂y. Moje szczere przera偶enie budz膮 dzieci kt贸re boj膮 si臋 (tak! boj膮 si臋!) boso przej艣膰 po trawie. O rodzicach kt贸rzy tego zabraniaj膮 nawet nie wspomn臋.

Jestem te偶 absolutnie przeciwna terrorowi mycia warzyw i owoc贸w zawsze i wsz臋dzie. Ot贸偶, o ile prowadzicie ekologiczn膮 upraw臋 to nic nie stoi na przeszkodzie aby zajada膰 prosto z krzaka. Od kilku, a nawet wielu, ziarenek piasku si臋 nie umiera.聽

 

ogr贸d zmys艂贸w dla dzieci

Wa偶ne aby pozwoli膰 dzieciom dotyka膰, pr贸bowa膰 `z krzaka` nie tylko owoce, ale cho膰by warzywa tj. sa艂ata – r贸偶ne gatunki, jarmu偶, kapusta, szczypiorek, natka pietruszki, zielony groszek, pomidory a tak偶e zio艂a np. mi臋te, bazyli臋. Co wi臋cej namawiam was do uprawy jadalnych kwiat贸w (kwiaty lilaka, czyli bzu, nasturcji, bratka, nagietka) i oczywi艣cie pr贸bowania ich. To s膮 genialne, rozwijaj膮ce zabawy!

 

Wykorzystaj zmys艂 w臋chu.

Zapachy zostaj膮 z nami na ca艂e 偶ycie. Stymuluj膮 nasze zmys艂y, wp艂ywaj膮 na nasze emocje, uwra偶liwiaj膮, odpr臋偶aj膮, uspokajaj膮. Warto wprowadza膰 maluchy w 艣wiat zapachu, uwra偶liwia膰 je na zapachy, zach臋ca膰 do ich odkrywania, zauwa偶ania, identyfikowania np. z konkretnymi ro艣linami, warzywami, zio艂ami. 艢wietna zabawa to odgadywanie ro艣liny, przedmiotu wy艂膮cznie po zapachu bez mo偶liwo艣ci ogl膮dania.

  • Posad藕 w ogrodzie ro艣liny o intensywnie pachn膮cych kwitach np. lilak Mayera Palibin, r贸偶e, konwalie, groszek pachn膮cy, ja艣minowiec, nagietki, fio艂ki, maciejk臋,
  • Zio艂a, zw艂aszcza na s艂onecznych, suchych stanowiskach wydzielaj膮 przyjemny zapach.
  • Warto mie膰 艣wiadomo艣膰, 偶e r贸wnie偶 owoce i warzywa maj膮 sw贸j charakterystyczny, cz臋sto mocny zapach np. koper, pietruszka, cebula, truskawki czy pigwowiec.
  • Zwr贸膰 uwag臋, 偶e zapachy ogrodu to nie tyko pachn膮ce kwiaty, ale tak偶e mniej nobliwe wonie jak cho膰by (cudowny moim zdaniem) zapach ziemi i skoszonej trawy, zapach kompostu (tak, tak, bo czemu nie?) czy聽zapach ogniska lub jesiennych li艣ci zgrabionych na kupki.

 

Wykorzystaj zmys艂 s艂uchu.

D藕wi臋ki przyrody, ogrodu to najpi臋kniejsza i najstarsza muzyka 鈥 szum drzew, 艣piew ptak贸w, bzyczenie pszcz贸艂, cykanie 艣wierszczy. ogr贸d zmys艂贸w dla dzieciTo d藕wi臋ki kt贸re towarzysz膮 niemal ka偶demu skrawkowi zieleni. Mo偶na jednak pokusi膰 si臋 o kilka zabieg贸w kt贸re urozmaic膮 i wzbogac膮 twoj膮 ogrodow膮 orkiestr臋, zach臋caj膮c dzieci do d藕wi臋kowych eksperyment贸w.

  • Posad藕 ro艣liny kt贸re wydaj膮 na wietrze charakterystyczne, szeleszcz膮ce d藕wi臋ki np. ozdobne trawy czy miechunk臋
  • Postaw na szemranie wody instaluj膮c nawet niewielk膮 fontann臋 czy kaskad臋
  • Posad藕 miododajne ro艣liny przywabiaj膮ce pszczo艂y, zamontuj domki dla owad贸w
  • Mo偶esz kupi膰 lub wykona膰 samodzielnie (najlepiej wsp贸lnie z dzieciakami) specjalne instalacje d藕wi臋kowe聽kt贸re poustawiasz lub pozawieszasz w ogrodzie tj. wietrzne dzwonki. Fajnie je偶eli dzieci b臋d膮 mia艂y mo偶liwo艣膰 `zagrania` w jaki艣 aktywny spos贸b na tej instalacji.

Wykorzystaj zmys艂 wzroku.

Masz tu pole do popisu. W zasadzie wszystko co nas otacza, co widzimy odbieramy w艂a艣nie zmys艂em wzroku najpe艂niej. W swoim ogrodzie mo偶esz zastosowa膰 kilka rozwi膮za艅 kt贸re uatrakcyjni膮 odbi贸r przestrzeni przez twoje dzieci, uwra偶liwi膮 je na kolory, rozwin膮 wyobra藕nie. Dzieci potrzebuj膮 kolor贸w.

ogr贸d zmys艂贸w

  • Mo偶esz podzieli膰 ogr贸d na stref臋 aktywno艣ci (kontrastu)stref臋 wyciszenia (harmonii). Wprowad藕 偶ywy kolor, zastosuj barwy i zestawienia kontrastowe (zielony i czerwony, pomara艅czowy niebieski, bia艂y czarny, bia艂y i czerwony) tam gdzie przewidujesz najwi臋ksz膮 aktywno艣膰 fizyczn膮. Zgodnie z za艂o偶eniami hortiterapii ka偶dy ogr贸d zmys艂贸w powinien oferowa膰 u偶ytkownikom zacienione miejsce odpoczynku a tak偶e zaciszne schronienie gdzie b臋d膮 mogli wyciszy膰 si臋, medytowa膰 np. os艂oni臋ta polana, intymny k膮cik.聽W strefie wyciszenia i mniejszej aktywno艣ci wprowad藕 barwy i zestawienia harmonijne (zielony i 偶贸艂ty, fioletowy i b艂臋kitny, pomara艅czowy i czerwony).
  • Pami臋taj jasne pomara艅cze, 偶贸艂cie i czerwienie s膮 zwi膮zane z energi膮 i stymulacj膮 podczas gdy b艂臋kity, zielenie i biele s膮 bardziej uspokajaj膮ce, wyciszaj膮ce.
  • Warto sadzi膰 graficzne i weso艂e ro艣liny tj. s艂oneczniki, szczeg贸lnie gdy masz bardzo ma艂e dzieci, gdy偶 te najlepiej konotuj膮 w przestrzeni w艂a艣nie tego typu formy
  • Warto posadzi膰 ro艣liny kt贸re przyci膮gaj膮 motyle np. lawenda, zamontowa膰 poide艂ko by przywabi膰 ptaki i owady, zim膮 zamontowa膰 karmnik by przyci膮gn膮膰 ptaki
  • Pami臋taj, ze kolor to nie tylko kwiaty, ale tak偶e ig艂y, li艣cie, a tak偶e kolor nawierzchni, elewacji, element贸w wyposa偶enia.
  • Zmys艂 wzroku to nie tylko kolor (cho膰 na tym skupiamy si臋 najbardziej) ale tak偶e kszta艂t, forma.

 

Powy偶ej om贸wi艂am pi臋膰 podstawowych zmys艂贸w kt贸rymi zajmuje si臋 hortiterapia. Ty w swoim ogrodzie mo偶esz tak偶e stworzy膰 warunki do rozwijania zmys艂u r贸wnowagi, koordynacji, orientacji urz膮dzaj膮c miejsca do wspinania, turlania, tarzania si臋, czo艂gania, skakania i tym podobnych aktywno艣ci fizycznych. I znowu nie musisz inwestowa膰 du偶ych funduszy. Wystarczy usypa膰 dzieciom g贸rk臋, zawiesi膰 lin臋 lub drabink臋 na drzewie, powiesi膰 hu艣tawk臋, zrobi膰 r贸wnowa偶nie, tor przeszk贸d z drewnianych pniak贸w, rozstawi膰 trampolin臋 (w wersji na bogato) i gotowe. Mo偶esz tez pokusi膰 si臋 o 偶ywy tunel lub altan臋 z wierzby wdra偶aj膮c w swoim ogrodzie modn膮 ostatnio, 偶yw膮 architektur臋

 

ogr贸d zmys艂贸w

.
Hortiterapia to jak pisa艂am to dziedzina wiedzy, metoda, wykorzystywana niegdy艣 w celach terapeutycznych. W niniejszym wpisie pozwoli艂am sobie jednak pomin膮膰 te aspekty, `wyci膮gaj膮c` z hortiterapii wszystko co, co mo偶e przyda膰 si臋 ka偶dym ogrodzie przydomowym. Zach臋cam was do poszerzania wiedzy w tym zakresie, inspirowania si臋, eksperymentowania i przede wszystkim do wdra偶ania tych, cz臋sto banalnych rozwi膮za艅, na w艂asnym podw贸rku.

Uwaga: niniejszy wpis nie porusza szerokiej problematyki aran偶acji i urz膮dzania聽specjalistycznych ogrod贸w聽sensorycznych (zmys艂贸w) wykorzystywanych do terapii, wspomagania leczenia schorze艅 i zaburze艅 zdrowia fizycznego i psychicznego, a jedynie przybli偶a i sygnalizuje wybrane za艂o偶enia hortiterapii i ich wykorzystanie w ogrodach przydomowych.

 

Przygotowuj膮c wpis korzysta艂am z:

[1]dr in偶. W. Gadomska, mgr in偶. A. Mazur `Hortiterapia w rozwoju dziecka` Materia艂y z I Og贸lnopolskie Seminarium Naukowe ` Hortiterapia jako jedna z form arteterapii` ; Olsztyn; 2014

[2]聽hortiterapia.blogspot.com

 

Podoba Ci si臋 ten wpis? Polub, udost臋pnij wpis, podaj dalej 馃檪

 

Wczytaj wi臋cej powi膮zanych artyku艂贸w
Wczytaj wi臋cej Dziecko w ogrodzie

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt贸rych wype艂nienie jest wymagane, s膮 oznaczone symbolem *

Sprawd藕 te偶

Bylinowe nasadzenia przyjazne pszczo艂om w zieleni komercyjnej. Tak to si臋 robi!

Trend wprowadzania 鈥瀞to艂贸wek dla zapylaczy鈥 do zieleni publicznej zyskuje popularno艣膰…